Mai Vân Trang: Sau ba năm mất ngủ tôi hiểu làm mẹ không cần hoàn hảo

Từng quen xuất hiện trước hàng trăm nghìn khán giả với hình ảnh chỉn chu, Mai Vân Trang bước vào hành trình làm mẹ bằng một cú sốc mà mọi kiến thức trước đó đều không thể diễn tả hết. Ba năm thiếu ngủ, những ngày sức khỏe chạm đáy và cuộc sống xoay quanh cô con gái nhỏ đã khiến Trang học lại nhiều điều. 

Đúng 4 giờ chiều, dù công việc đã hoàn thành hay vẫn còn dang dở, Mai Vân Trang có mặt ở trường để đón con gái. Cô gọi đó là “giới nghiêm” của mình. Từ thời điểm ấy đến 8 giờ sáng hôm sau, lịch trình của một beauty blogger với nhiều video triệu lượt xem tạm khép lại, nhường chỗ cho vai trò làm mẹ toàn thời gian. Quy tắc này khiến Trang bỏ lỡ một số cơ hội, nhưng đổi lại, cô được hiện diện trong những năm tháng tuổi thơ không thể quay lại. Với Trang, cân bằng không phải chia đều từng giờ cho công việc và gia đình, mà là biết lúc nào cần ưu tiên điều gì và chấp nhận phần đánh đổi của mỗi lựa chọn.

Khi thế giới thu nhỏ lại còn một em bé

Những ngày đầu sau sinh, Trang gần như ở nhà toàn thời gian và có cảm giác mình đang sống ở một múi giờ khác. Bên ngoài, mọi người vẫn đi làm, đi học như thường lệ; còn thế giới của cô vận hành theo những cữ ăn, giấc ngủ và tiếng khóc của một em bé nhỏ xíu. Công việc, bạn bè, các cuộc hẹn dần lùi xuống. Trong đầu người mẹ trẻ chỉ còn những câu hỏi nối tiếp: Con ăn chưa, ngủ chưa, vì sao hôm nay khóc nhiều, đêm nay hai mẹ con có thể ngủ được không?

Vốn là người cẩn trọng, cô bước vào việc nuôi con bằng thói quen quen thuộc: tìm hiểu thật kỹ. Trang đọc gần 30 cuốn sách về nuôi dạy trẻ và khoa học giấc ngủ. Có lúc, cô cảm thấy những kiến thức, trải nghiệm và cả sự kỹ tính mình tích lũy suốt nhiều năm dường như đều để chuẩn bị cho vai trò làm mẹ.

Thế nhưng, bài học lớn nhất sau quá trình đọc và áp dụng lại không phải một công thức cụ thể. Trang nhận ra mỗi đứa trẻ có nhịp phát triển, tính khí và nhu cầu khác nhau. “Nương theo con mới là chân ái. Mình cứ quan sát, lắng nghe và đi cùng con thôi”, cô nói.

Miu là một em bé khó ngủ. Tình trạng ấy khiến Trang trải qua gần ba năm thiếu ngủ và thay đổi gần như toàn bộ thứ tự ưu tiên trong cuộc sống.

“Trang đã trở thành một người khác. Có giai đoạn mình thật sự chỉ ở trong trạng thái sinh tồn, cố gắng cùng con vượt qua từng ngày”, cô kể. Khi giấc ngủ thiếu hụt kéo dài và sức khỏe chạm đáy, công việc cùng nhiều mối bận tâm khác không còn giữ vị trí như trước. Điều thiết thực nhất lúc ấy chỉ là đủ sức đi hết một ngày và tiếp tục chăm con.

Thiếu ngủ không chỉ tác động đến cảm xúc. Việc thường xuyên bế, địu con khiến cơ thể Trang đau mỏi, đặc biệt ở vùng cổ, vai, gáy và cột sống. Cô dần hiểu khi sức khỏe không còn, những phần khác của cuộc sống cũng lần lượt bị ảnh hưởng. Người mẹ không thể tiếp tục chịu đựng rồi hy vọng cơ thể sẽ tự ổn.

Trang tự nhận mình theo “trường phái không hy sinh”. Cách nói ấy không có nghĩa cô đặt bản thân ra ngoài trách nhiệm làm mẹ. Cô xem việc giữ mình khỏe mạnh là điều kiện để đồng hành lâu dài với con. “Làm mẹ là một vị trí không thể thay thế. Mình ưu tiên bản thân vì mình muốn có một cuộc sống lâu dài, khỏe mạnh bên con”, Trang chia sẻ.

Cô bắt đầu khám sức khỏe tổng quát, chú ý đến dinh dưỡng; khi Miu đi học, Trang tập yoga và pilates để phục hồi cơ thể. Từ đó, định nghĩa về một người mẹ tốt trong cô cũng thay đổi. Người mẹ ấy không cần tự làm tất cả hay luôn giữ vẻ bình thản. Khi một phụ nữ biết chăm sóc, trân trọng bản thân và có sức khỏe tinh thần ổn định, cô ấy sẽ tự nhiên trở thành người mẹ tốt hơn với con.

Hình ảnh chỉn chu trên mạng xã hội đôi khi khiến khán giả nghĩ Trang luôn vui vẻ và kiểm soát tốt mọi việc. Nhưng ở giai đoạn kiệt sức nhất, cô không còn năng lượng để bận tâm người khác nhìn mình thế nào. “Khi mình đủ mất ngủ rồi thì thật sự chẳng còn quan tâm mọi người nghĩ gì về mình nữa. Lúc đó, sống sót qua một ngày đã là thành công rồi”, cô nói.

Nương theo con thay vì chạy theo giáo trình

Trong gần 30 cuốn sách Trang từng đọc, kiến thức về giấc ngủ chiếm một phần đáng kể. Nhưng chính việc Miu khó ngủ khiến cô phải từ bỏ mong muốn kiểm soát. Điều từng làm Trang cầu toàn nhất cũng trở thành điều cô buông đầu tiên: không thể bắt con ngủ theo ý mình.

Trang không lựa chọn một phương pháp hay giáo trình cố định để áp dụng với Miu. Mục tiêu cô dành cho con cũng không nằm ở việc phải đạt một hình mẫu được người lớn công nhận. Cô mong con lớn lên hạnh phúc, giữ sự tò mò với thế giới, được là chính mình và có một cuộc đời tự do, bình an.

Vì vậy, Trang không đặt Miu vào những cuộc so sánh. Cô tin mỗi người có hành trình, điểm mạnh và điểm yếu riêng. “Mình không cần phải giống ai cả, vì ai rồi cũng sẽ có một nơi được tỏa sáng theo cách của riêng mình”, cô nói.

Khi Miu không hợp tác hoặc có cảm xúc mạnh, Trang ưu tiên tạo ra một không gian đủ an toàn để con được bộc lộ. Cô không vội yêu cầu con nín khóc hay bình tĩnh ngay. Người mẹ chờ cho cả hai cùng đi qua cao trào cảm xúc. Sau đó, hai mẹ con ôm nhau và ngủ.

Cách ứng xử này xuất phát từ mong muốn nuôi dạy một đứa trẻ hiểu mình, biết mình muốn gì và tự tin nói ra suy nghĩ. Trang không mong Miu trở thành một em bé “ngoan” chỉ để vừa với kỳ vọng của người lớn. Với cô, một đứa trẻ được sống đúng với mình và cảm thấy hạnh phúc quan trọng hơn việc luôn ngoan trong mắt người khác.

Sự tôn trọng ấy hiện diện trong những lựa chọn nhỏ mỗi ngày. Trang để Miu tự chọn quần áo, món ăn và cách con xuất hiện trong video. Nếu lựa chọn của con khác với ý mẹ, cô không ép. Cô vui khi con ngày càng độc lập, biết mình thích gì và muốn gì; thậm chí nhiều lúc Miu còn chọn đồ “có gu” hơn mẹ.

Khái niệm “nuôi con thảnh thơi” không xuất hiện ngay từ đầu. Chỉ khi Miu đi học, Trang mới có thêm thời gian nghỉ ngơi, làm việc và trở lại với những điều mình yêu thích. Sự thảnh thơi không có nghĩa mọi chuyện luôn dễ dàng; nó đến khi mẹ có khoảng trống để hồi phục và không buộc mọi ngày phải diễn ra đúng kế hoạch.

Khi đã có lại nhịp làm việc, Trang đặt ranh giới rõ ràng giữa công việc và thời gian dành cho con. “Giới nghiêm” lúc 4 giờ chiều là cam kết cô cố gắng duy trì mỗi ngày. Để có mặt đúng giờ ở trường, Trang tập trung hết sức trong thời gian làm việc. Việc từ chối phần lớn sự kiện buổi tối có thể khiến cô bỏ lỡ một số cơ hội, nhưng giúp cô hiện diện trong tuổi thơ của con mà vẫn duy trì công việc và sự độc lập tài chính.

Trang vẫn yêu làm đẹp, chỉ là cách cô thực hành niềm yêu thích ấy giản dị hơn. Cô ít trang điểm cầu kỳ hay mặc đồ lộng lẫy, nhưng sự chỉn chu không chỉ dành cho lúc có máy quay. Trước quan niệm người mẹ dành thời gian làm đẹp, tập luyện hoặc đi du lịch riêng là ích kỷ, Trang cho rằng chăm sóc bản thân không làm tình yêu hay trách nhiệm với con vơi đi. Khi người mẹ khỏe và vui, cô cũng có nhiều năng lượng hơn để ở bên con.

Trang tin trẻ nhỏ quan sát cách người lớn sống nhiều hơn những lời được dạy. Khi Miu thấy mẹ chăm sóc cơ thể, yêu thương mình và biết đặt giới hạn để tự bảo vệ, con cũng có thể học cách đối xử với bản thân như vậy. Việc chăm mình vì thế trở thành một phần trong cách Trang nuôi dạy con.

Lượt xem không đứng trước tuổi thơ của con

Công việc của Mai Vân Trang được xây dựng trên những hình ảnh, video và câu chuyện chia sẻ với công chúng. Khi Miu xuất hiện cùng mẹ, cô bé được khán giả yêu mến bởi sự tự nhiên, có chính kiến và gu thẩm mỹ riêng. Tuy nhiên, Trang không để nhu cầu ghi hình lấn át trải nghiệm thật giữa hai mẹ con.

Thái độ đó cũng phản ánh cách cô nhìn về những con số. Từ trước khi làm mẹ, Trang chưa bao giờ xem lượt xem là tiêu chuẩn duy nhất của một nội dung tốt. Một video đạt triệu lượt xem không mặc nhiên có chất lượng hoặc mang lại giá trị cho xã hội. Cô vui khi sản phẩm được đón nhận, nhưng điều quan trọng hơn vẫn là nội dung ấy nói điều gì và có ích thế nào với người xem.

Sau khi có Miu, trách nhiệm ấy càng rõ ràng. Với các vấn đề liên quan đến trẻ nhỏ, Trang chỉ chia sẻ từ trải nghiệm cá nhân hoặc dựa trên thông tin có cơ sở khoa học. Những điều chưa chắc chắn sẽ không được cô trình bày như lời khuyên dành cho tất cả mọi người.

Theo Trang, ranh giới nằm ở việc người làm nội dung đang kể điều phù hợp với gia đình mình hay nói như thể đó là cách đúng cho mọi gia đình. Với vấn đề tác động trực tiếp đến sức khỏe và quyết định của phụ huynh, người chia sẻ phải kiểm chứng nguồn tin. “Trách nhiệm của người làm nội dung đôi khi nằm ở những điều mình chọn không nói”, Trang đúc kết.

Sống trước công chúng cũng đồng nghĩa đón nhận bình luận về cách cho con ăn, ngủ, ăn mặc hoặc cách một người mẹ phân chia thời gian. Qua nhiều năm làm nội dung, Trang học cách nhận ra đâu là góp ý chân thành, đâu chỉ là đánh giá và công kích. Những góp ý giúp cô nhìn thấy điều tốt hơn sẽ được lắng nghe. Những lời chỉ khiến cô hoài nghi hoặc phủ nhận bản thân sẽ được đặt xuống.

Việc làm mẹ còn khiến Trang bao dung hơn với những phụ nữ khác. Cô hiểu mỗi người đang cố gắng chăm con bằng khả năng tốt nhất trong hoàn cảnh của họ. Theo Trang, nội dung đẹp khiến khán giả dừng lại, nội dung hữu ích khiến họ lưu lại, còn sự chân thật tạo ra điểm chạm. Đôi khi điều phụ nữ cần nhất chỉ là cảm giác mình không đơn độc trong mất ngủ, mệt mỏi hay hoài nghi bản thân.

Nếu có một áp lực Trang muốn giúp các bà mẹ trẻ tháo bỏ, đó là yêu cầu phải cân bằng mọi thứ thật hoàn hảo. Một người mẹ thường được kỳ vọng chăm con tốt, giữ vẻ ngoài chỉn chu, làm việc giỏi và chu toàn gia đình. Nhưng với trải nghiệm của mình, Trang cho rằng sự cân bằng hoàn hảo gần như không tồn tại. Miu cũng khiến Trang phải học lại nhiều điều. Cô dùng hai từ “unlearn” và “relearn”: gỡ bỏ những điều từng tin là nguyên tắc duy nhất, rồi học cách mới phù hợp hơn với con và gia đình. Trang nhận ra không phải lúc nào mình cũng cần kiểm soát, và một kết quả hoàn hảo chưa chắc là điều tốt nhất.

Trong ba năm khó khăn nhất, Trang để câu “This too shall pass”, rồi giai đoạn này cũng sẽ qua, trên màn hình điện thoại. Nếu được quay lại và nói với mình của những ngày thiếu ngủ, đau mỏi nhưng vẫn muốn làm mọi thứ thật tốt, cô sẽ nhắn: “Không cần phải cố gắng hoàn hảo đến vậy. Cứ đi qua từng ngày thôi, rồi mọi thứ sẽ ổn”.

Trang nói làm mẹ không khiến cô đánh mất mình, mà giúp cô “tái sinh thành một phiên bản hoàn thiện hơn”. Sự hoàn thiện ấy không phải khả năng chu toàn mọi thứ. Đó là việc nhận ra trong mình có sức bền, lòng kiên nhẫn và sự bao dung mà trước đây cô chưa từng biết. Khi còn trẻ, chỉ một đêm thiếu ngủ cũng có thể khiến Trang khó chịu. Vậy mà sau này, cô đã đi qua những năm dài mất ngủ mà chưa một lần giận dữ hay to tiếng với con.

Với Trang, sự phi thường của người mẹ không nhất thiết được đo bằng thành tựu lớn lao. Có những phụ nữ đang âm thầm làm một công việc quan trọng mỗi ngày: cố gắng hết sức để yêu thương và chăm sóc con trong điều kiện mình có. Một vài ngày kiệt sức không biến ai thành người mẹ tệ; một việc chưa làm được hôm nay cũng không xóa đi tất cả cố gắng trước đó. Con sẽ lớn, giai đoạn khó khăn sẽ thay đổi và người mẹ cũng trưởng thành theo con.